Kí Ức của Một Đứa Trẻ Biết Đọc

Hầu hết các cha mẹ muốn con biết đọc sớm thường đã không biết đọc sớm. Ngay cả Dr. Robert Tilzer cũng vậy. Việc có ngày càng nhiều nghiên cứu và phương pháp để cho con đọc sớm một cách hiệu quả giúp ích cho nhiều cho thế hệ trẻ. Thế nhưng nó lại tạo ra nhiều xu hướng, dư luận xã hội, áp lực tích cực cũng như tiêu cực. Khi càng nghiên cứu nhiều, thì Viện càng nhận thấy chẳng ai có một nghiên cứu ra hồn về cảm xúc và giá trị của biết đọc sớm đối với sự phát triển của trẻ, từ góc nhìn của con.

Thực ra việc đọc sớm là khi chúng ta so sánh độ tuổi con biết đọc với độ tuổi trung bình là 6 hay 7. Có nhiều trẻ hay lên báo, được cho là thiên tài hay là thần đồng khi biết đọc sớm hơn độ tuổi đó. 200 năm trước Karl Witte biết đọc từ 3 tuổi với một phương pháp dạy phù hợp, và bị xã hội cho đó là phù thủy. Đối với một đứa trẻ, nó không biết những đứa khác biết đọc từ khi nào, và nó cũng không quan tâm. Và ranh giới giữa biết đọc và không đọc được khá mong manh trong hành trình mà nó không cần biết là đọc sớm hay đọc trễ...

Tôi đọc được cuốn sách đầu tiên là cuốn truyện tranh "Sọ Dừa". Chị thường hay đọc cho tôi nghe nên nhớ từng từ, từng chữ, từng đấu chấm, phẩy. Nghe riết rồi quên nên ban đầu không biết là mình đọc hay mình nhớ. Khi 3.5 tuổi, nghĩ là mình biết đọc nên reo lên vui sướng, nhảy vào lòng mẹ khoe là mình đã biết đọc. Thế nhưng mọi người, nhất là bạn mẫu giáo và cha mẹ họ hay hàng xóm thì cười chọc ghẹo cho rằng mình láo toét. Nỗi lo sợ bị người khác chê cười nên thôi, không cần phải cho người khác biết là mình biết đọc làm gì. Tôi vẫn còn nhớ như in cảnh ngồi bên cạnh cánh cửa bếp mẹ nấu ăn tối, vì đó là nơi tôi có thể tập tành đọc cho mẹ nghe các cuốn sách của mình, vì mẹ là người duy nhất tin tôi biết đọc.

Biết đọc chỉ là điểm khởi đầu. Vì nhận ra mặt chữ sớm, nghe các chị học hàng ngày nên thuộc hết. 4 tuổi đã bắt đầu tập viết. Những năm khó khăn, không có vở tập, nên chiều nào cũng tập viết với chị bằng bút chì trên cánh cửa nhà, chủ yếu cho thẳng hàng và đều chữ. Và khi viết xong thì phải lau sạch để viết tiếp. Trong tâm trí của đứa trẻ 4 tuổi, việc viết chẳng khác gì trò chơi, vì viết giúp cho tôi ghi nhớ chữ và đánh vần tốt hơn, nhất là khi lúc đó vẫn viết được cả tay phải và tay trái, vẫn còn lẫn lộn giữa số 3 và chữ b ngược. Sau này khi nghiên cứu sâu về não bộ mới hiểu được lý do tại sao có hiện tượng này. Điều thích nhất là được chị ôm, giống như cách phương pháp Shichida dạy ba mẹ ôm và khen con mỗi khi con làm được việc gì.

Ngày trước, các chị cần phải học thuộc lòng và phải đọc to. Khi các chị đọc như vậy thì tôi cũng nhớ. Sau khi chị học xong một bài, là lúc tôi mượn chị để xem qua. Và như thế là mình cũng tham gia chơi học của ba chị cùng một lúc. Các chị học toán, lý, sinh học, đạo đức... tất cả như các thế giới diệu kỳ mà mình không biết. Thế nên cho dù có chạy nhảy vui đùa, cũng chạy loanh quanh để tò mò biết được các chị đang học gì.

Vào buổi tối, buồn nhất là việc bị bắt đi ngủ sớm, trong khi các chị lại may mắn được "chơi" với sách vở nhiều hơn. Thói quen ngủ sớm cộng với thường hay được mẹ hát ru và xoa lưng và tay chân với đầu trầm thì không một đứa trẻ nào có thể cản nổi giấc ngủ. Thế nhưng tôi vẫn còn nhớ như in khi chìm vào trong giấc ngủ là lúc tâm hồn được bay bổng, cảm thấy như mình có cánh, cứ bay theo gió và lời ru của mẹ, bay quanh bàn học của các chị, vẫn còn nghe các chị đọc sách và nhìn thấy hết các hoạt động từ trên cao. Sau này, khi tìm hiểu sâu by neurology và phân tâm học, đây là khả năng Zone do đỉnh thùy trán giữa hai bán cầu được kích hoạt, trong hoạt động thiền là con mắt thứ ba.

Tôi không thích kiểu đánh vần tiếng Việt truyền thống vì cắt chữ và ghép vần lộn xộn, điều này làm việc đọc chậm đi, và không tự nhiên vì phải sử dụng trí nhớ để ghép với chữ đầu mới ra nghĩa. Tôi thường hay hỏi chị tại sao tiếng Anh không đánh vần như tiếng Việt, và tại sao không đánh vần kiểu d, ừ, dừ, a, dừa để tay chạy liên tục chứ không bị kéo giật ngược lại.

Việc biết đọc và viết, nếu không với sự yêu thương, niềm tin vô biên và sự bảo vệ của mẹ và các chị thì thật sự là một nỗi lo sợ bị cô lập vì khác người. Và khi đã biết đọc thì cái gì cũng muốn đọc thử. Nên nếu không có sách vở mình muốn đọc thì sẽ cảm thấy khó chịu, nhàm chán và bứt bối.

Thế nên, chính tình yêu thương mới làm cho bất cứ khả năng nào của con có giá trị hạnh phúc. Con sẽ không biết mình có các khả năng sớm hơn ai, tài năng gì hơn người. Những điều đó không quan trọng đối với con, mà chính hành trình yêu thương của cha mẹ cùng con để con tự tin sử dụng các khả năng đó là quan trọng nhất trong thế giới của con.

Chúng tôi hiểu cảm giác của một đứa trẻ biết đọc lúc 2-3 tuổi như thế nào, và chúng tôi biết cách dạy con biết đọc từ độ tuổi ấy. Nhưng quan trọng hơn là dạy cho cha mẹ phụ huynh hiểu được rằng đó chỉ là một điểm khởi đầu của hành trình kỳ diệu làm cha mẹ và cảm nhận sự hạnh phúc của con trong con đường khám phá khả năng vô tận bí ẩn của mình.